Zo werkt rikken

Rikken leer je het snelst door het te doen. Maar een beetje voorkennis helpt, al was het maar om te weten waarom de hele tafel juicht als jij nat gaat. Hier staat het spel van begin tot eind, in gewone taal.

Let op: dit is de uitleg van het spel. Iedere stamtafel heeft eigen gewoontes; de precieze afspraken en de punten voor ons toernooi staan in het toernooireglement.

Wat heb je nodig?

Vier spelers. Met z’n vijven kan ook: dan zit er elk spel één speler stil.
Een gewoon spel van 52 kaarten, zonder jokers.
Iets om de punten op te schrijven, en iemand die dat eerlijk doet.

De kaarten lopen van hoog naar laag: aas, heer, vrouw, boer, 10, 9 en zo verder tot de 2.

De gever wisselt elk spel en schuift met de klok mee door. Bij rikken worden de kaarten van oudsher niet uitgebreid geschud: de gever raapt ze bij elkaar en er wordt één keer gecoupeerd. Daardoor blijven kaarten van dezelfde kleur bij elkaar zitten en krijg je spannender handen.

Er wordt gedeeld in twee keer, eerst zes en dan zeven kaarten, tot iedereen er dertien heeft. Kijken in andermans kaarten is er niet bij, hoe graag je ook wilt.

Bieden

Nu komt het mooiste deel: beloven wat je gaat waarmaken. De speler links van de gever begint, daarna gaat het de tafel rond.

Je doet een bod, of je past.
Een hoger bod gaat boven een lager bod. Wil je het spel hebben, dan moet je er dus overheen.
Wie gepast heeft, mag dat spel niet meer meebieden.
Het bieden stopt als niemand meer hoger wil. Wie het hoogste bod heeft, speelt het spel.
Past iedereen? Dan wordt er opnieuw gedeeld.

Wat kun je bieden?

Dit zijn de biedingen waarmee wij spelen, van laag naar hoog.

Rik. Samen met een maat haal je minstens acht van de dertien slagen. Jij kiest de troefkleur. Dit is het bod waar het spel naar genoemd is, en waar de meeste potjes om draaien.
Harten beter. Een rik met harten als troef. Die gaat boven een gewone rik.
Misère. Je haalt geen enkele slag. Er is geen troef. Klinkt makkelijk, tot je met een aas blijft zitten.
Solo. In je eentje negen slagen of meer, met een troefkleur die je zelf kiest. Hoe meer slagen je belooft, hoe hoger het bod: solo 9, 10, 11 of 12.
Piek. Je haalt precies één slag. Niet nul, niet twee. Ook zonder troef.
Open misère en open piek. Hetzelfde als misère en piek, maar je kaarten gaan open op tafel. Voor wie graag met de billen bloot gaat.
Solo slim. Alle dertien slagen. Komt zelden voor en wordt jaren naverteld.

Aan andere tafels kom je ook nog ‘alleen’ (acht slagen zonder maat), troela en schoppen mie tegen. Die spelen wij niet. De precieze volgorde en de punten per bod staan in het toernooireglement.

Troef en maat

Wie een rik speelt, kiest de troefkleur en vraagt daarna een aas om een maat te vinden. Daar gelden een paar afspraken bij.

Je vraagt een aas van een kleur die geen troef is.
Je moet zelf minstens één kaart van die kleur hebben, maar niet de aas.
Wie de gevraagde aas heeft, is je maat. Die zegt niets en verraadt zich niet. De rest van de tafel mag raden.
Wordt de kleur van de gevraagde aas uitgekomen, dan moet de maat de aas meteen bijleggen. Dan weet iedereen hoe het zit.
Heb je zelf alle vier de azen? Dan vraag je een heer.

Tot de aas valt, weet je dus niet zeker wie je vriend is. Dat hoort bij het spel, en bij het leven.

Slagen spelen

De speler links van de gever komt uit: hij legt de eerste kaart op tafel. Daarna legt iedereen met de klok mee één kaart bij. Vier kaarten samen zijn een slag.

Kleur bekennen is verplicht. Heb je een kaart van de kleur waarmee de slag begon, dan moet je die spelen.
Introeven. Kun je niet bekennen, dan mag je een troef leggen. Dat hoeft niet.
Ondertroeven. Een troef leggen die lager is dan een troef die er al ligt. Mag ook, levert meestal weinig op.
Weggooien. Kun je niet bekennen en wil je niet troeven, dan leg je een kaart naar keuze. Die wint nooit.

De hoogste kaart van de gevraagde kleur wint de slag. Ligt er troef op tafel, dan wint de hoogste troef. Wie de slag wint, komt uit voor de volgende. De laatste slag mag je nog even bekijken zolang de volgende niet af is; daarna blijft hij dicht.

Tellen

Na dertien slagen wordt de balans opgemaakt. Heeft de bieder gehaald wat hij beloofde, dan krijgt hij punten, en bij een rik zijn maat ook. Extra slagen leveren extra punten op.

Heeft hij het niet gehaald, dan is hij nat gegaan. De punten gaan dan naar de tegenstanders, en bij een rik deelt de maat mee in de schade. Eén speler per tafel houdt de stand bij.

Drie tips voor je eerste potje

Pas gerust. Je hoeft niet te bieden om mee te doen. Als tegenspeler iemand nat spelen is minstens zo leuk.
Onthoud wat er gevallen is. Vooral azen en troeven. Wie telt, wint.
Vraag het gewoon. Twijfel je of iets mag? Vraag het voordat je je kaart neerlegt. Daarna is hij gespeeld.

Zin gekregen? Ga terug naar de startpagina en laat weten dat je erbij wilt zijn.